Reflexen
Een reflex is een automatische reactie van het lichaam op een prikkel die van binnenuit of buitenaf wordt waargenomen. Dit betekent dat je er niets aan kunt doen en het dus ook niet kunt tegenhouden.
Functie van reflexen
Primitieve reflexen ontstaan en ontwikkelen zich bij embryo’s in de baarmoeder. De prikkels die een baby in de baarmoeder waarneemt, leiden tot lichamelijke reacties. Ze zorgen ervoor dat een baby kan bewegen in de buik en geboren kan worden zonder dat hij of zij daar bewuste vaardigheden voor heeft ontwikkeld.
Ook zorgen primaire reflexen voor de mogelijkheid te kunnen overleven na de geboorte; het tijgeren om naar de borst van moeder te komen, het zuigen om tot drinken te komen en het huilen om aan te geven dat er hulp nodig is. Dit zijn fysieke reacties van het lichaam op de prikkels die de voeten, mond, honger en onveiligheid teweegbrengen.
Tevens leren de primitieve reflexen het lichaam bewegingspatronen aan die ertoe leiden dat er zenuwverbindingen van, naar en in de hersenen worden aangemaakt. Deze bewegingspatronen zorgen er ook voor dat de baby de spieren ontwikkelt zodat de lichaamshouding zich kan versterken.
Op de primaire reflexen volgen de overgangsreflexen die baby’s in staat stellen vanuit het platte vlak omhoog te komen en zich op te richten waardoor ze kunnen gaan zitten en kruipen. Na de overgangsreflexen ontwikkelen zich de levenslange houdingsreflexen.
Bewegingspatronen
Iedere primaire reflex heeft een eigen bewegingspatroon tot gevolg; bij alle baby’s leidt dezelfde soort prikkel tot exact hetzelfde bewegingspatroon. Onder invloed van de diverse reflexen zullen in de baarmoeder en in de eerste fase na de geboorte constant bewegingspatronen geactiveerd worden.
Deze bewegingen leiden tot ontwikkeling van zenuwverbindingen in de hersenen, maken het mogelijk om spierkracht op te bouwen en om het postuur te vormen én helpen de sensorische verwerking en evenwichtsfuncties te ontwikkelen. Ook zorgen de bewegingspatronen voor de rijping van het geheugen, emoties, gedrag en leervermogen.
Beweging is dus in eerste instantie het meest essentiële onderdeel van en voor de ontwikkeling. Het zorgt ervoor dat de baby controle krijgt over het hoofd en lichaam en deze, tegen de zwaartekracht in, vrij kan bewegen in rechtopstaande positie. Deze vestibulaire waarneming regelt balans, evenwicht, oriëntatie en zorgt voor de ontwikkeling van de spiertonus en het gezichtsvermogen.
Integratie van reflexen
De reflexen horen alleen de eerste maanden na de geboorte actief en aanwezig te zijn. Door veel vrij te bewegen op een vlakke ondergrond, zowel op de buik als op de rug, en door het gedragen, geschommeld en geknuffeld te worden, zullen de reflexen geleidelijk hun invloed verminderen. Dit komt doordat de neurale verbindingen die zijn ontstaan in en naar de hersenen het mogelijk maken de bewegingspatronen bewust uit te voeren. Wanneer het brein in staat is bewust het bewegingspatroon van een specifieke reflex te maken, dan dooft de reflex uit en spreken van integratie.
Wanneer de primaire en overgangsreflexen goed geïntegreerd zijn, is het mogelijk voor de levenslange/houdingsreflexen zich te ontwikkelen. Deze reflexen integreren niet maar blijven ons levenslang ondersteunen. Hoe beter de primitieve en overgangsreflexen de basis hebben gelegd, hoe meer fundament de houdingsreflexen hebben om evenwicht, stabiliteit en flexibiliteit in het lichaam te behouden als reactie op veranderingen in de omgeving en sensorische prikkels.
Niet-geïntegreerde reflexen
De meeste reflexen zijn bedoeld om te worden geïntegreerd met zes maanden. Wanneer ze na deze tijd nog steeds actief zijn, fungeren ze als barrière voor de sensorische verwerking, emotionele rijping, bewegingsontwikkeling en het leervermogen. De baby, het kind of zelfs de volwassene blijft dan namelijk in een bepaalde ontwikkelingsfase hangen omdat het geen andere keuze heeft zich verder te ontwikkelen doordat de reflexen een automatische reactie oproepen. Er zijn daardoor onvoldoende zenuwverbindingen in de hersenen aangemaakt die de diverse hersengebieden met elkaar kunnen verbinden. Het volledige potentieel kan hierdoor niet worden benut. Ook lukt het de houdingsreflexen daardoor niet zich voldoende te ontwikkelen.
Wanneer reflexen actief blijven kunnen zich problemen voordoen op de volgende gebieden:
Oorzaken actieve reflexen
Wanneer reflexen actief blijven heeft dit gevolgen voor de rijping van het zenuwstelsel. Dit is afhankelijk van stressoren en problemen in de ontwikkeling tijdens de fase van ontstaan, tijdens de geboorte, na de geboorte of in een combinatie van vele factoren. Je kunt hierbij denken aan:
Stressfactoren in de fase van ontstaan:
Stressfactoren tijdens de geboorte
Stressfactoren na de geboorte
Stressfactoren in het latere leven
Reflexintegratieprogramma
Wanneer het wenselijk is de nog actieve reflexen te integreren en hiermee het zenuwstelsel te rijpen, houding te vormen en zintuigen te stimuleren dan kun je kiezen voor het werken met een reflexintegratieprogramma. Er zijn verschillende soorten programma’s en via Knooppunt Breetveld bieden we de mogelijkheid te werken met Rhythmic Movement Training. Dit is een bewegingsgerichte aanpak die de bewegingspatronen van de diverse reflexen op een ritmische wijze inoefent.
Veel verschillende reflexen
Er zijn veel verschillende reflexen; primitieve, overgangs- en levenslange reflexen. Alle reflexen hebben hun eigen functie in de ontwikkeling van het zenuwstelsel en de hersenen. Tevens hebben de diverse reflexen een eigen beweegpatroon, dat herkenbaar is wanneer de reflexen nog actief zijn. Ook brengt iedere niet-geïntegreerde reflex uitdagingen met zich mee die wellicht heel herkenbaar zijn. Voor meer informatie hierover kun je verder lezen via de onderstaande button.